หมากัดหางตัวเอง สาเหตุ อาการ และวิธีแก้ไขที่ถูกต้อง

ปัญหาผิวหนังและปรสิต (หมัด เห็บ เชื้อรา)

ปัจจัยอันดับหนึ่งที่ทำให้เกิดอาการ สุนัขคัน บริเวณส่วนท้ายของร่างกายอย่างรุนแรง คือการเข้าโจมตีของเหล่า ปรสิตในสุนัข โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หมัดสุนัข ซึ่งมักจะชอบอาศัยและขยายพันธุ์อยู่ได้ทั่วร่างกาย โดยเฉพาะบริเวณโคนหางและรอบ ๆ ก้น เมื่อหมัดกัดและดูดเลือด พวกมันจะปล่อยน้ำลายที่มีสารก่อภูมิแพ้เข้าสู่ชั้นผิวหนัง ส่งผลให้สุนัขเกิดภาวะแพ้น้ำลายหมัด พวกเขาจะมีอาการคันอย่างรุนแรง ทนไม่ไหว จนต้องหันไปงับหางตัวเองเพื่อระบายความคัน นอกจากนี้ การติดเชื้อรา ยีสต์ หรือการป่วยด้วย โรคผิวหนังสุนัข โดยเฉพาะบริเวณโคนหาง ก็เป็นตัวเร่งทำให้ผิวหนังอักเสบ และกระตุ้นให้สุนัขต้องหันไปกัดงับอยู่ตลอดเวลา

📍 หากสุนัขมีอาการคันและเกาจนเป็นแผล อ่านสาเหตุและวิธีดูแลเพิ่มเติมได้ที่ : สุนัขคัน เกาจนเป็นแผล

ต่อมก้นอักเสบหรืออุดตัน

เจ้าของหลายคนอาจยังไม่ทราบว่า บริเวณส่วนก้นของสุนัขจะมีถุงเก็บของเหลวขนาดเล็กที่เรียกว่า ต่อมก้นสุนัขตั้งอยู่บริเวณรอบ ๆ รูทวาร ซึ่งทำหน้าที่หลั่งสารคัดหลั่งที่มีกลิ่นเฉพาะตัวออกมาพร้อมกับอุจจาระเพื่อใช้ในการแสดงอาณาเขต แต่หากเกิดภาวะอุดตัน ท่อส่งของเหลวตีบตัน หรือเกิดการติดเชื้อจนอักเสบเป็นหนอง สุนัขจะรู้สึกปวดตึง เจ็บ คัน และอึดอัดบริเวณก้นอย่างมาก พวกเขาจึงพยายามหมุนตัว กัดหาง หรือแสดงพฤติกรรมหมางับหางตัวเองอย่างรุนแรงเพื่อพยายามบรรเทาความเจ็บปวดและความอึดอัดที่เกิดขึ้นจากภายในต่อมก้นนั่นเอง

ความเครียดและภาวะวิตกกังวล

ไม่ใช่แค่เรื่องของสุขภาพร่างกายเท่านั้น แต่เรื่องของจิตใจก็ส่งผลอย่างมากต่อพฤติกรรม ภาวะความเครียดสุนัขที่เกิดจากการถูกจำกัดพื้นที่ การขาดการออกกำลังกาย การถูกทิ้งให้อยู่ลำพังเป็นเวลานาน หรือแม้กระทั่งการเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดล้อมอย่างกะทันหัน สามารถกระตุ้นให้เกิดพฤติกรรมย้ำคิดย้ำทำได้ เมื่อสุนัขมีพลังงานล้นแต่ไม่มีทางระบาย สมองจะสั่งการให้หาพฤติกรรมบางอย่างทำซ้ำ ๆ เพื่อแก้เบื่อ นี่เองจึงเป็นสาเหตุให้น้องหมาชอบกัดหางตัวเอง เพื่อเบี่ยงเบนความสนใจจากความวิตกกังวล และสร้างสารแห่งความสุขออกมาปลอบประโลมใจชั่วคราว

บาดแผลหรือการระคายเคืองบริเวณหาง

สาเหตุที่ทำให้น้องหมากัดหางตัวเอง อาจเกิดจากอุบัติเหตุทางร่างกายโดยตรง เช่น หางไปโดนประตูหนีบ ไปเกี่ยวลวดหนาม มีเศษเสี้ยนไม้หรือหญ้าติดอยู่ตามขน รวมไปถึงอาการบาดเจ็บของเส้นประสาทบริเวณกระดูกสันหลังส่วนท้ายและส่วนหาง เมื่อสุนัขรู้สึกเจ็บแปลบ ชา หรือเหมือนมีมดไต่ซ่อนอยู่ภายใต้ผิวหนังบริเวณหาง พวกเขาจะเข้าใจผิดคิดว่าสิ่งแปลกปลอมนั้นอยู่ภายนอก จึงเริ่มทำพฤติกรรมหมาไล่จับหาง และกัดแทะอย่างรุนแรงเพื่อพยายามกำจัดความรู้สึกเจ็บปวดนั้นออกไป จนทำให้จากแผลเล็ก ๆ กลายเป็นแผลใหญ่ร้ายแรงในที่สุด

พฤติกรรมที่เกิดจากการต้องการปฏิสัมพันธ์กับเจ้าของ

ในบางกรณี สุนัขเรียนรู้พฤติกรรมจากการกระทำของเจ้าของ หากในอดีตสุนัขเคยลองหมุนตัวไล่จับหางแล้วเจ้าของหันมาหัวเราะ ปรบมือ หรือเข้าไปพูดคุยทักทาย สุนัขจะจดจำทันทีว่า "การทำแบบนี้จะทำให้ได้รับความสนใจ" หลังจากนั้นเมื่อใดที่พวกเขารู้สึกโดดเดี่ยวหรือต้องการให้เจ้าของหันมามอง พฤติกรรม สุนัขกัดหางตัวเอง ก็จะถูกขุดนำมาใช้เป็นเครื่องมือเรียกร้องความสนใจทันที แม้ว่าเจ้าของจะหันไปดุแล้วก็ตาม

1. การจัดการเบื้องต้นที่บ้าน

• ใส่ปลอกคอกันเลีย: เป็นสิ่งแรกที่ทำได้ง่ายและมีส่วนช่วยอย่างมาก เพื่อตัดวงจรพฤติกรรมย้ำคิดย้ำทำ และป้องกันไม่ให้สุนัขหันไปกัดงับแผลที่หางเพิ่ม นอกจากนี้ยังช่วยให้แผลแห้งและหายเร็วขึ้นอีกด้วย
• ปฐมพยาบาลบาดแผลเบื้องต้น: หากพบแผลถลอกเล็กน้อย ให้ล้างแผลด้วยน้ำเกลือปราศจากเชื้อ (normal saline) ซับให้แห้ง แล้วทายาฆ่าเชื้อสำหรับสัตว์เลี้ยง เช่น เบตาดีนใส่แผล และหลีกเลี่ยงการใช้สารเคมีรุนแรงของคนกับสุนัข
• ใช้โปรแกรมป้องกันปรสิตอย่างสม่ำเสมอ: เพื่อจำกัดปรสิตภายนอก เช่น เห็บ หมัด ไร ซึ่งเป็นตัวการหนึ่งที่ทำให้สุนัขเกิดอาการคันบริเวณช่วงท้ายลำตัวและโคนหางได้
• เบี่ยงเบนความสนใจ: ให้เวลากับสุนัขมากขึ้น เช่น ให้เวลาในการพาเดินเล่น ออกกำลังกาย หรือใช้ของเล่นประเภทสอดไส้ขนมเพื่อให้สุนัขได้ใช้สมองและโฟกัสกับสิ่งอื่นแทนการหมุนตัวไล่กวดหางตัวเอง

2. การรักษาโดยสัตวแพทย์

• การใช้ยาระงับอาการคันและการอักเสบ: เพื่อบรรเทาอาการคันให้สุนัข สัตวแพทย์มักแนะนำและจ่ายยาแก้คันสุนัขเพื่อบรรเทาอาการ และลดการกัดหางตัวเองของสุนัข ซึ่งเป็นสาเหตุทำให้เกิดแผลและสุนัขมีอาการรุนแรงมากขึ้นได้ โดยในปัจจุบันมีนวัตกรรมยาแก้คันที่หลากหลาย เช่น ยาแก้คันกลุ่มใหม่อย่าง JAK inhibitor เช่น oclacitinib ที่ออกฤทธิ์เฉพาะจุด ช่วยหยุดวงจรคัน-เกา-แผล โดยไม่ต้องพึ่งสเตียรอยด์ ซึ่งยาในกลุ่มนี้จะเข้าไปยับยั้งการสื่อสารระหว่างเซลล์ของตัวกระตุ้นที่ทำให้เกิดอาการคันกับตัวรับบนเยื่อหุ้มเซลล์ ส่งผลให้ยับยั้งกลไกการเกิดอาการคันได้ตั้งแต่ต้น
• การจัดการต่อมก้น: หากตรวจพบว่าต่อมก้นอุดตัน สัตวแพทย์จะทำการบีบระบายของเหลวที่ค้างอยู่ออกให้ พร้อมทำการรักษาต่อมก้นในกรณีที่มีการอักเสบติดเชื้อ
• การใช้ยาปรับพฤติกรรม: ในกรณีที่พิสูจน์แล้วว่าเกิดจากปัญหาสุขภาพจิตขั้นรุนแรง สุนัขอาจจำเป็นต้องได้รับยาต้านเศร้าหรือยาลดความวิตกกังวลควบคู่ไปกับการปรับพฤติกรรมบำบัดโดยสัตวแพทย์